Magasinett

Synsingar

Utskrift

Ballgutens reserve

Skrive av Arnt Birkedal .

Eg har vore på skoleturné. Og fekk høyra i forbifarten at det eg skreiv om fotball iMagasinett sist hadde vore til trøyst og oppmuntring for eit par sjeler. Og då, tenkte eg, blir det straks litt meir vits i det ein gjer. 

Når eg kjem fram til ein skole midt i friminuttet er ofte det første spørsmålet eg får av dei fotballspelande elevane: - Heiter du Arnt? - Ja, svarer eg då, og så spør eg  sjølvsagt dei kva dei heiter. Og så kjem spørsmålet: - Kva fotballag held du med? Viking, vel? legg dei til, viss dei veit at eg er frå Stavanger. Så brukar eg å seia at eg ikkje er særlig interessert i fotball. Dei blir litt skuffa, ser eg, men ikkje så mye at det gjer noko.
 
Men eg har tenkt eg kan byrja å seia at eg held med ballguten.

Eller med ballgutens reserve. Eg meiner; han har vel ein reserve og to, ballguten
òg?
 
Eg ser for meg at ballgutens reserve held til litt nærare opningane, utvegane. Hagane, grensegraset.  Der det mest spennande skjer, spør de meg.

Han er i posisjon til å stikka av.    

Ballgutens reserve treng ikkje følgja så nøye med på det som skjer midt på banen
slik alle dei andre må,  tenker eg.  Viss ein kvit elg eller ei svart madonna  kjem forbi på
vegen,  så ensar  kanskje ballguten sin reserve det frå der han sit. Og kan følgja med og etter. Medan alle dei andre må heia på hovudfilmen, hovudhandlinga, ute på banen, som går i reprise kvar bidige sundag. Eller kva dag det er slike fotballkampar går.

Sjølv  kikkar eg alltid mest på det som skjer i utkanten av handlinga,  enten eg ser
krim på TV, eller sit i eit gudshus og duppar.  Ser den vegen dei fleste andre ikkje ser. Når presten i påska seier at no skal me følgja med på det som skjer oppe på Golgata, på Hovudskallen, der krossane står. Der soldatane nett driv og stikk folk i sida med  spyd og knekkjer beina deira for betre å langtyna dei. Så snur eg meg heller vekk og kikkar opp i åssida.

For det første fordi eg slett ikkje likar krig og vald og gørr og sånt.

Men òg fordi det er der det mest spennande skjer: Jorda skjelv og fjella slår
sprekkar. Og: ”Gravene opna seg, og mange heilage som var døde, stod lekamlig opp.”
Står det i Matteus 27, 51 – 52. Sjå, det synest eg er spennande. Daude folk som står opp
att, like blide, og går ned på torget og ”syner seg for mange”. - Sjå han der borte ved
kålrabi-kjerra, seier ein kar til ein kompis.  - Er ikkje det farfar din som døydde i forfjor? - Jau, sannelig min hatt er det det. Sjå, no går han inn på kroa! Og så bortetter.

Slikt går dei oftast glipp av dei som må følgja med på hovudhandlinga nede på
banen. Eller oppe på haugen der krossane står.

Nett no er eg ærlig tala lut lei  alt som religion heiter,  det er vel derfor eg nemner dette med kyrkja og påska. Sjå koss religionen fører uvennskap og krig og elende med seg. Og det har det gjort sidan dag 1, som det så populært heiter.  Ikkje misforstå: Eg
synest religion og sånt er ufattelig  spennande. Bare ein ikkje tar det så alvorlig. Det er då det blir farlig. Og ein byrjar å avlytta, fengsla, torturera og bomba folk. Skundar seg å kalla dei for ”terroristar” medan me enno ikkje heilt har bestemt kva det ordet betyr.    
 
Og bittelitt sånn er det vel med fotballen òg i blant. Skal ein vera ærlig. Krangling
og slåsting. Og roping av stygge namn. 

Eg held med ballguten, skal eg seia no. Når nokon spør. Eller med ballgutens
reserve. Medan alle dei andre peikar og hyttar og ropar på biljakt, straffespark, krossfesting -  og ”Ut med dommaren! Ut med dommaren!”, har ballgutens reserve fri til å kikka på museflettene i nakken til jenta som står i pølsebua.

Eg har hatt ein solid karriere som ballgut, eg, den vara over fleire år.  Og eg har
ikkje bare vonde minne. Den fotballspelaren eg minnest best frå tida mi bak mål
heitte Allan. Alle gutane på Madla der eg budde visste at han var best. Kor han seinare
blei  av, veit eg ikkje. Viss nokon har høyrt om ein fotballspelar frå Stavangerområdet
som heiter Allan, så er det nok han. Men han fekk seg vel ein  trygg jobb i posten eller i
tollvesenet eller noko, tenker eg. Slik dei fleste jo gjer som har ein fotballmillionær i magen. Eg hadde gløymt av heile Allan, då eg ein gong førre året tok turen til Madlatua ved Hafrsjorden. Og plutselig så ana eg liksom Allan springa forbi og frå  meg der.
 
Så skreiv eg dette diktet, då,  som kjem heilt først i den nyaste diktsamlinga mi,
”Gliper”. Ei lita hylling, altså,  til ein av dei svært, svært få spelarane eg kan
(for-)namnet på.


SALLAN, ALLAN

Røynda dveler i søkk og i kav. Allan
var beste triksaren på heile vide
Hafrsjordsletta. Sallan,

Allan! ropte dei etter han
når han brått kvikna til
borte på vingen. Når han fjerna seg

høgbeint etter endå eit skåra
mål. Sallan, Allan! song det
bak han når han spurta heim
mellom slaga med siger i
kortbuksa. Tynn, vever, taus,
Allan, smidig, seig og blå. Bra,

Allan, nydelig! susar vinden
kring fuglebringa hans, der han
spring gjennom røynd og
tid. Og kastar inn handkleda.

Eg som er tilfeldig og tredjevals
ballgut, som null og plent
ingenting om fotballspel veit, kjenner

ballêrlukt no frå hendene mine.
Eg har nett trilla ballen frå meg.
Får ferten, ser snurten av Allan
som legg opp til storm. Eg myser,

lurer: Kor blir vel slike blålegga
triksarar av? Han går cirka tre år
over meg. Bur over Hafrsfjordhaugane,
siste kaninbursvingen. Borti

vindfanga, ordlyden, vinden her. Sallan,
Allan! Bare namnet -


Frå Gliper. Samlaget. 2006

3. november 2006